Spot piyasa ne demek?

Spot piyasa, menkul kıymetlerin, para birimlerinin ve nakit malların alım ve satımının yapıldığı bir piyasadır. Spot piyasanın önemli bir özelliği vardır. Malların mülkiyeti alıcı için anında olduğu gibi satıcıya da hemen ödeme yapılmaktadır. Malların teslimatı, işlemin tamamlanmasını takip eden en geç ikinci iş günü içinde gerçekleşmektedir. Fiyat, işlem sırasında geçerli olan fiyattır. Üzerindeki işlemlere örnek olarak petrol alım satımı verilebilmektedir.

Spot piyasa ne anlama gelmektedir?

Spot piyasaya, nakit piyasası da denmektedir. Bir dizi özelliği vardır. Bunlar;

  • İki iş günü, bir işlem için kullanılabilen maksimum süredir.
  • Bir varlığın fiyatı, yalnızca belirli bir zamanda belirlenmiş olan arz ve talep oranına bağlıdır. Dolayısıyla spot piyasaya gelince, değer oluşumu için tek kriter budur.
  • Spot ve vadeli işlem piyasalarını ele alırsak, ilkinde oynaklık önemli ölçüde daha yüksek olacaktır. Bu durum, tam olarak belirli bir varlığın fiyatlandırılması sürecinden kaynaklanmaktadır.
  • Varlıkların değerinde faiz oranlarının olmaması, döviz kuru tekliflerinin sabitlenmesi ve birleştirilmesi gerekmektedir.
  • İşlemlerin çoğu otomatik bilgisayar sistemleri kullanılarak gerçekleştirilmektedir.

Genel olarak, spot işlem anında malın hazır olması gerektiği kabul edilmektedir. Ancak bu durum, varlığın türüne bağlı olarak ve spekülasyon durumunda durum değişebilmektedir. Örneğin, bir para birimi satın alındıktan hemen sonra satıldığında ve elektronik ortamda bir işlem yapıldığında, varlık alıcıya ulaşmadan tekrar satılabilmektedir.

Unutulmamalıdır ki, oluşum ilkesi gereği sadece spot değil, vadeli işlem piyasasında da durumun göstergesi olan spot fiyattır. Bu bilgi, bir varlığın hareketini izlemeyi kolaylaştırdığından, yatırımcıların durumu yönlendirmesine olanak tanımaktadır.

Spot piyasada nasıl para kazanılmaktadır?

Yukarıda belirtildiği gibi, başlangıçta spot işlemler için ödemelerin anında yapıldığı varsayılmıştır. Ancak daha sonra ödeme yapmanızı sağlayan işlem türleri vardır. Bu durumda, valör tarihi belirlenmektedir. Fonların transfer edileceği tarih belirlenmelidir.

Ödeme türleri şunları içermektedir;

  • TOD ( İngilizce “today” – bugün). Ödeme işlemin yapıldığı gün yapılmaktadır.
  • TOM (İngilizce “tomorrow” – yarın). Ödeme işlemin gerçekleştiği günü takip eden gün yapılmaktadır.
  • SPT (spot ticaret). İki iş günü sonra ödeme yapılmasına izin vermektedir.

İşlemin amacına bağlı olarak, sözleşmeler aşağıdakilere ayrılmaktadır;

  • Teslim edilebilmektedir. Varlıklar aslında alıcıya devredilmektedir.
  • Teslim edilemez. Alıcı varlıkları almaz. Bu tür sözleşmelere bir örnek, döviz alım ve satımıdır. Böylece, brokerler spreadlerden kazanmaktadır.

Ticaret Nasıl Çalışmaktadır?

Süreci olabildiğince açık hale getirmek için, spot piyasada bir işlemin nasıl çalıştığına bakalım.

Örneğin TOD ve TOM işlem türlerini kullanarak para birimi bölümünden 1.000$ tutarında bir para birimi satın almanız gerekiyor. Satın almak istediğiniz miktarın tamamı bir lottur. Bunu yapmak için bir satın alma siparişi verilmektedir. İşlemin hızlı ve ucuz olması için TOD tipi belirlenmektedir.

Sözleşmenin ifası yeterince hızlı gerçekleşmektedir. Bu nedenle bundan sonra miktar, çekilebilecek ve amaçlanan amaç için uygulanabileceği hesapta olmaktadır.

Bu yöntem, bir para birimini gelecekte satmadan doğrudan satın almak söz konusu olduğunda kabul edilebilmektedir. Başka bir seçenek daha vardır. O da para biriminin hesapta kalması ile TOM türünde bir işlem kullanılarak yeniden satılmasıdır. Bu durumda, satın alınan miktar hesapta kalmaktadır. Tüccar TOM’un TOD olduğu ertesi günü beklemektedir. Ayrıca varsa karı geri çekebilmektedir.

Alıcının veya satıcının kendisi için belirlediği hedeflere bağlı olarak, ödeme türü seçilmelidir. Bu her zaman tüm riskleri seviyelendirmeye yardımcı olmamaktadır. Bu nedenle bir karı garanti etmemektedir. Ancak bunun şansını arttırmaktadır.

Vadeli işlem piyasası ile spot piyasa arasındaki fark nedir?

Vadeli işlem piyasası, son kullanma tarihi olan türev finansal araçlar olan vadeli işlem ve opsiyonların alınıp satıldığı türev piyasasının bir parçasıdır.

Piyasalar teknik ve organizasyonel olarak benzer olsa da, bir takım farklılıklar vardır. Bunlar;

  • Spot piyasa da işlemler gerçek varlıklarla, vadeli işlemler piyasasında ise hak ve yükümlülüklerle yapılmaktadır.
  • Spot piyasa başlangıçta satıcının hesabına anında para transferi anlamına gelmektedir. Ödemenin ertelenebileceği şartlar kısadır. Vadeli işlem piyasasında, teslimat ve takas işlemin ardından daha uzun sürebilmektedir. Böylece bir sözleşme akdederken bile, alıcı tüm tutarı bir kerede ödememe, sadece garanti verme fırsatına sahiptir.

Pazar seçimi, malların amaçlarına ve türüne bağlıdır. Türü ne olursa olsun, tüm piyasaların devlet tarafından eşit olarak kontrol edildiğini ve benzer altyapıya, finansal kurumlara ve düzenlemelere sahip olduğunu hatırlamak önemlidir. Ayrıca her iki platform da klasik ekonomi yasalarına göre çalışmaktadır.

Artıları ve eksileri

Spot piyasa kelimesinin anlamını anladıktan sonra avantajlarını ve dezavantajlarını belirleyebilirsiniz. Spot sözleşmelerin bariz avantajları şunları içermektedir;

  • Vadeli işlem sözleşmeleri ile ilgili olarak, uzlaştırma hızlı bir şekilde gerçekleştiği için maliyetleri daha ucuzdur.
  • Spekülatif işlemlerden kazanmayı mümkün kılan yüksek oynaklık bulunmaktadır.
  • Hızlı sözleşme teslimatı ile sağlanan likiditedir.

Pazar zayıflıkları şunları içermektedir;

  • Büyük kaldıraç riski artırmaktadır.
  • En yüksek volatilitede fiyat “kaydığında”, bu tüccar için kayıplara yol açabilmektedir.
  • Devlet, bu tür sözleşmelerin risklerinden kaçınmaya yardımcı olmamaktadır. Bu nedenle yalnızca tüccar sorumludur.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz
Captcha verification failed!
Captcha kullanıcı puanı başarısız oldu. lütfen bizimle iletişime geçin!

Benzer konular

Kripto para nedir?

Teknoloji insanların çalışma şeklini, iletişim kurma şeklini, alışveriş yapma...

Leasing nedir?

Leasing'in tanımı oldukça basittir. Satın alma hakkına sahip uzun...

Marj nedir?

Marj nedir? Marj, bir ürünün fiyatı ile maliyeti arasındaki farktır....

Devalüasyon nedir?

Devletin ulusal para birimi, periyodik olarak fiyatta yükselebilmekte veya...

Endeks fonu nedir?

Hisse senedi piyasasına yatırım yapmak, diğer birçok faaliyet gibi,...