Romanya

Date:

Paylaş

Temel bilgiler

Romanya – Avrupa’nın güneydoğusunda bulunan bir ülkedir. Kuzeyde Ukrayna, doğuda Moldova, güneyde Bulgaristan, güneybatıda Sırbistan, batıda ise, Macaristan ile komşudur. Güneydoğuda ise, Karadeniz yoluyla Türkiye sınırı bulunmaktadır. Romanya’nın alanı yaklaşık 237.500 km2’dir. Ülkenin orta kısmı, neredeyse tamamen dağlarla çevrili Transilvanya havzası tarafından oluşmaktadır. Kuzey ve doğuda – Karpatlar; güneyde ülkenin en yüksek noktasının bulunduğu Transilvanya Alpleri, batıda Moldoveanul Dağı (2544 m), batıda ise küçük Vikhor dağları bulunmaktadır.

Romanya topraklarının geri kalanı çoğunlukla düzdür. En geniş ovalar Sırbistan sınırında bulunmaktadır. Bu bölge de Tisha vadisi (Transilvanya Alpleri ile Bulgaristan Wallachia arasında) bulunmaktadır. Karpatların doğusunda, Moldova ve Karadeniz kıyısında ise, Dobruzha ovası bulunmaktadır. Romanya’nın ana nehri Tuna’dır. Ayrıca Sırbistan sınırının bir bölümünü ve Bulgaristan sınırının neredeyse tamamını oluşturmaktadır. Mures Nehri de ülkede bulunan başka bir su yatağıdır. Prut, Olt ve Siresh, Tuna sisteminin bir parçasıdır. Bu nehirler onun kollarıdır. Romanya’da birçok küçük tatlı su gölü de bulunmaktadır. Bunlardan en büyüğü Karadeniz’in tuz gölleri-lagünleri olan Razelm Gölüdür.

Tarihi

Antik Romanya

Romanya’nın en eski sakinleri, MÖ 8000 civarında yaşayan taş devri avcıları olarak bilinmektedir. Zamanla, Romanya halkı nasıl çiftçilik yapılacağını ve ardından bronz aletlerin nasıl yapıldığını öğrenmişlerdir. Bununla birlikte sonunda ütüyü kullanmayı öğrenmişlerdir. Yaklaşık MÖ 600 yılarında bu bölgede, eski Yunanlılar Getae adını verdikleri bir halkla ticaret yapmışlardır. Bu halk Romanya kıyılarında yerleşim yerleri kurmuştur.

Romalılar, Romanya halkını Daçyalılar olarak adlandırmışlardır. Bu süreç yaklaşık olarak 101-102 yıl için sürmüştür. Roma imparatoru Trajan, Daçyalılara karşı bir sefer düzenlemiştir. Bu dönemden 2 3 yıl sonra ise, bir başka sefer daha yapılmıştır. Ayrıca Romalılar, Sarmizegetus Savaşı’nda Daçyalıları yenmişlerdir. Bundan sonra ise, Dacia bir Roma eyaleti olmuştur. Ayrıca bu dönemde yerel halk Latince konuşmaya başlamıştır. Ancak Roma egemenliği kısa sürmüştür. III yüzyılda Dacia’yı “barbarlardan” korumanın maliyeti çok fazla olduğundan dolayı Roma imparatorluğunun eğemenliği son bulmuştur.

Ortaçağ Romanya

V yüzyılda Hunlar Romanya topraklarına gelmişlerdir. Onları VI yüzyılda Avarlar, VII yüzyılda ise Slavlar izlemiştir.

Bu arada X yüzyılda, Macarların (modern Macarların ataları) vahşi halkı Transilvanya’ya gelmiştir. XIII yüzyılda, Macarlar Transilvanya’ya bir miktar özerklik verilmesine rağmen, bu bölge de hükmetmişlerdir. Ayrıca Alman kralları Almanları oraya seyahat etmeye ve orada yaşamaya ikna etmişlerdir. Ancak, Transilvanya sakinleri Macarlar veya Almanlar olmasına rağmen, nüfusun çoğunluğu olarak Rumen köylüler olarak kalmışlardır.

Daha sonra dönem olan XIII yüzyılda Radu Negru (1310-1352) bazı Rumenleri birleştirmiştir. Bununla birlikte ilk Rumen Eflak Prensliği’ni kurmuştur. Daha sonra ise, XIV yüzyılda, bir başka prenslik olan Moldavya kurulmuştur. Bu nedenle ise, köylülerin çoğu serf olmuşlardır (köleler ve özgürler arasında yarı kapsamda). Bu yüzden de bölge, Boyar denilen aristokratlar tarafından yönetilmiştir.

Ardından, XV yüzyılda Romanya’nın güneyinden yeni bir tehdit daha ortaya çıkmıştır. Bu dönemde Türkler ülkeye hüküm sürmeye başlamıştır. Hem Eflak, hem de Boğdan Türklerle savaş halinde kalmışlardır.

Romanya’da Rönesans

XVI yüzyılda, Transilvanya Osmanlı İmparatorluğu’nun bir parçası olmuştur (yine de bir miktar özerkliğe izin verilmiştir). Ancak bir süre Eflak ve Boğdan Türkiye‘den bağımsız kalmayı başarmıştır.

1593’te Cesur Michael, Wallachia’nın hükümdarı olmuştur. Bununla birlikte 1595’te Türklerle savaşmış ve kazanmıştır. Ayrıca 1599’da Transilvanyalıları da yenerek, Transilvanya Prensi olmuştur. Yine aynı şekilde 1600’de Moldavya’yı fethetmiş ve kendini onun prensi yapmıştır. Ancak, Michael 1601’de öldürülmüş ve bunun neticesinde de bu birlik dağılmıştır.

XVII yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu Romanya’ya hakim olmuştur. XVIII yüzyılda Türk kontrolü tarafından yönetilmiştir.

1683’te Türkler Viyana’da yenilmiş ve 1687’de Habsburglar (Avusturya hükümdarları) Transilvanya’yı ele geçirmiştir. O dönem de halkının bir kısmı Macar veya Alman olsa da, çoğu Rumen köylü olarak bilinmekteydi. Onların kaba muamelesi, Chorea, Kloxa ve Crisan adlı üç serf tarafından yönetilen bir ayaklanmaya yol açmıştır. Ayaklanma ise başarısız olmuştur. Ancak 1785’te Habsburg imparatoru Transilvanya’daki serfliği kaldırmıştır.

XIX yüzyılın başlarında Türkiye, Eflak ve Boğdan’a hâkim olmaya devam etmiştir. Ancak, Türk gücü o dönemde zayıflamaya başlamıştır. 1859’da iki prenslik, Alexander Ioan Cuza adında tek bir prens altında birleştirilmiştir. 1862’de ise, yeni devletin adı Romanya olmuştur. Nihayet 1877’de Romanya, Türkiye’den ayrılarak, bağımsızlığını ilan etmiştir.

Modern Romanya

Cuza, Romanya’da serfliğin kaldırılması da dahil olmak üzere reformlar başlatmıştır. Bununla birlikte, muhafazakarlar arasında kendisi popüler değildi. Bu nedenle de 1866’da görevden alınmıştır. Yerine ise, Prens Carol geçmiştir. 1881’de Romanya, I. Carol’ın kral olduğu bir krallık olarak yönetilmiştir.

1916’da Romanya, Almanya ve Avusturya-Macaristan’a karşı İngiltere, Fransa ve Rusya’ya katılmıştır. 1918’de Romanya, Transilvanya’yı Macaristan’dan geri almıştır. 1812’de Ruslar tarafından ele geçirilen Besarabya, yeniden Romanya’nın bir parçası olmuştur. Sonuç olarak, Romanya büyük ölçüde büyümüş ve nüfusu 7,5 milyondan 12 milyona yükselmiştir. 1920’de Batılı güçler Trianon Antlaşması’ndaki değişiklikleri tanımışlardır.

1927’de, daha çok Demir Muhafız olarak bilinen Başmelek Mikail’in sağ lejyonu Romanya’da kurulmuştur. Bu nedenle de 1930’lar, Romanya’da birçok hükümetin olduğu bir siyasi istikrarsızlık dönemi olarak bilinmektedir. Sonunda, 1938’de kral siyasi partileri yasaklamış ve Romanya’da bir kraliyet diktatörlüğü kurulmuştur.

1940’ta Stalin, Romanya’yı doğudaki Besarabya eyaletini Rusya’ya teslim etmeye zorlamıştır. Ayrıca Hitler, Rumenleri Kuzey Transilvanya’yı Macaristan’a ve diğer bölgeleri Bulgaristan’a devretmeye zorlamıştır. Mareşal Ion Antonescu kendisini Romanya’nın faşist diktatörü yapmış ve lider ilan etmiştir. Haziran 1941’de Antonescu yönetiminde Romanya, kısmen Besarabya’yı yeniden ele geçirmek için Almanya’nın Rusya’yı işgaline katılmıştır.

Dünya Savaşı sırasında Romanya

Bu dönem de Yahudiler ve Romanyalılar sürgüne gönderilmiş ve öldürülmüştür. Ancak 1943’ten beri Almanya savaşı kaybetmiştir. Sonunda, 23 Ağustos 1944’te Antonescu bir darbeyle devrilmiştir. Romanya daha sonra taraf değiştirmiş ve Almanya’ya karşı savaş ilan etmiştir. Ekim 1944’ün sonunda Almanlar ve Macarlar, tekrar Romanya’nın bir parçası olan Transilvanya’dan kovulmuşlardır.

Bununla birlikte, savaştan sonra, Rus birlikleri Romanya’da konuşlandırılmıştır. Ayrıca bu da komünist bir devralmayı kaçınılmaz hale getirmiştir.

Kasım 1946’da Romanya’da seçimler yapılmıştır. Buna göre sol kanat partileri başarılı olmuş ve komünistler kilit pozisyonları adına işgal etmişlerdir. Ayrıca Aralık 1947’de kral tahttan çekilmeye zorlanmıştır. Şubat 1948’de diğer sol partiler Komünist Parti ile birleşmiş ve Romanya’da totaliter bir rejim tanıtılmıştır. Bu vesile ile de ülke de ekonominin dalları millileştirilmiştir.

Bu arada Antonescu, 1946’da savaş suçlusu olarak vurulmuştur. Aynı kader, diğer binlerce Rumen’in de başına da gelmiştir. Sovyet birlikleri 1958’de Romanya’dan çekilmiş ve 1960’tan sonra Romanya bağımsız bir dış politika benimsemiştir. 1965’te Nicolae Ceausescu Romanya’nın hükümdarı olmuştur.

Çavuşesku’nun bağımsız bir dış politikası olmasına rağmen, Romanya’yı demir çubukla yönetmiştir. Çavuşesku, Romanya’da ağır sanayiyi artırmaya karar vermiştir. Ancak sıradan insanlar aşırı yoksulluktan mustariptir. Onlar da korkunç bir baskıya maruz kalmışlardır.

Romanya’daki komünist rejim 1989’da aniden çökmüştür. Aralık ayında Timisoara’da gösteriler yapılmış ve 21 Aralık’ta Çavuşesku Bükreş’te bir kalabalık tarafından yuhalanmıştır. Bu durumu da çeşitli gösteriler izlemiştir. Bunun hemen ardından ertesi gün Çavuşesku Merkez Komite binasının balkonunda belirmiştir. Ancak helikopterle kaçmak zorunda kalmıştır. Çavuşesku’nun sosyalistleri onu terk etmiş ve tutuklanmıştır. Bununla birlikte o ve karısı 25 Aralık 1989’da vurularak öldürülmüştür.

Romanya daha sonra komünizmden demokrasiye ve piyasa ekonomisine zorlu bir geçişle karşı karşıya kalmıştır. Ulusal Kurtuluş Cephesi adlı bir yapı siyasi kontrolü ele geçirmiş ve Mayıs 1990’da seçimleri kazanmışlardır. Ayrıca 1992’de daha fazla seçim kazanılmıştır. Bu nedenle de 1996’da Romanya’nın sağcı Demokrat Kongresi başkanı Emil Constantinescu cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmıştır. 2000 yılında ise, yerini Ion Iliescu almıştır.

Romanya 2004 yılında NATO’ya katılmıştır. Ayrıca 2007 yılında da AB’ye katılmıştır. Bugün ülkenin nüfusu 21,5 milyon kişidir.

Coğrafi konumu

Romanya, Güneydoğu Avrupa’nın en büyük ülkesidir. Balkanlar’ın kuzeyinde yer almaktadır. Kapladığı alan bakımından dağların, tepelerin ve ovaların tek tip bir kombinasyonuna sahiptir. En büyük dağ sistemi, Ukrayna sınırından, Sırbistan sınırına kadar ülkenin tüm bölgesi boyunca uzanan Karpatlardır. Romanya’nın en büyük noktası Moldoveanu Dağı’dır (2544 m). En büyük nehir, Sırbistan ve Bulgaristan ile doğal bir sınır oluşturan Tuna’dır.

Romanya muhteşem doğasıyla ünlüdür. Topraklarının neredeyse %50’si doğal manzaralardır. Romanya’nın yüzölçümünün yaklaşık %5’i doğa koruma alanları ve milli parklardır. Ülke, topraklarının neredeyse %30’unu kaplayan, Avrupa’daki en büyük el değmemiş orman alanlarından birine sahiptir. Ormanlar, tüm Avrupa da, boz ayı popülasyonunun %50’sine (Rusya hariç) sahiptir. Ayrıca tüm kurt popülasyonunun %20’si dahil olmak üzere birçok vahşi hayvana ev sahipliği yapmaktadır.

İdari yapısı

Romanya, demokratik bir rejime sahip bir parlamenter-başkanlık cumhuriyetidir. Devlet sistemi, 1991 yılında imzalanan Romanya Anayasasına dayanmaktadır. Romanya’da cumhuriyetçi bir hükümet biçimi sağlayan Anayasa’dır. Ülkenin başı cumhurbaşkanıdır. Bununla birlikte, hakları Parlamento görevlilerinin haklarından önemli ölçüde daha düşüktür.

Romanya Cumhurbaşkanı’nın görevleri arasında ülkeyi uluslararası arenada temsil etmek, ülke içindeki çatışma durumlarını düzenlemek ve dış politika sorunlarını çözmek yer almaktadır. Cumhurbaşkanı, milletin birlik ve bütünlüğünün yanı sıra ülkenin kara sınırlarının garantörüdür. Romanya Silahlı Kuvvetleri Başkomutanıdır. Ayrıca parlamento ile yakın çalışmak zorundadır.

Yetkililer 5 yıllık bir süre için Cumhurbaşkanı görevine atanmaktadır. Başbakanlık görevine bir milletvekili atamak ve hükümeti kurmakla yükümlüdür. Aday listeleri cumhurbaşkanına arka arkaya 2 defadan fazla uymuyorsa, parlamentoyu feshedebilmektedir. Ayrıca bir sonraki erken seçim tarihini belirleyebilmektedir. Ülkenin Cumhurbaşkanı, konuyu Parlamento ile görüştükten sonra, vatandaşların ulusal çıkarlarını etkileyen çatışma durumlarıyla ilgili olarak ülkesinde, ülke çapında bir referandum çağrısı yapma hakkına sahiptir. Başkan ayrıca bu görev için standart işlevleri yerine getirmektedir. Özellikle tüm resmi etkinliklerde ve devlet törenlerinde bulunmaktadır. Bununla birlikte ödüller sunmakta ve en yüksek askeri rütbeleri ödüllendirmektedir. Ayrıca af verme hakkına da sahiptir.

Yasama organları

Yasama organının ana organı parlamentodur. Yapısı ise, iki meclislidir. Üst meclise Senato, alt meclise Temsilciler Meclisi denmektedir. Her iki odadaki görevliler 4 yıllık bir süre için doğrudan seçimle göreve başlamaktadır. Özellikle önemli sorunların çözümünde iki meclisin ortak çalışması öngörülmektedir. Örneğin, Temsilciler Meclisi ve Senato, devlet bütçesini onaylamak, savaş ilan etmek gibi yetkilere sahiptir. Ayrıca ülke topraklarında meydana gelen özellikle akut bir sorunu tartışmak için bir araya gelmektedir. Yürütme gücünün görevleri, başkan ile birlikte Hükümet milletvekilleri tarafından paylaşılmaktadır.

Başbakanın herhangi bir yasa tasarısının hükümet düzeyinde kabul edilebilmesi için her meclisten 1/3 oy alması gerekmektedir. Ancak son zamanlarda yasa tasarıları hazır bulunanların çoğunluğu tarafından kabul edilmektedir.

Parlamentonun oluşumu parti listelerine göre gerçekleşmektedir. Bir seçim bloğunun meclise girebilmesi için %8’lik bariyeri, bir siyasi parti veya meclisin temsilcilerinin %5’lik oy bariyerini geçtikten sonra meclise girmesi gerekmektedir. Romanya topraklarının idari-bölgesel bölünmesinin özerk ilkeleri, ülke topraklarında işlenmektedir. Komünler veya kasabalar gibi küçük bölgesel yapılarda, bölge sakinleri konseyleri seçmektedir. Bölgesel düzeyde yüksek kurullar toplanmakta ve valileri hükümet tarafından şahsen seçilmektedir. Aynı zamanda, vali yerel düzeyde resmi temsilcisi olarak kabul edilmektedir. Bu da devlet organları ile yerel halk arasında açık bir diyaloga sahip olunmasını sağlamaktadır.

Anayasa

Bugüne kadar ülkenin Anayasası, 40’tan fazla ayrı siyasi yapının başarıyla işlemesi sayesinde çok partili bir sistem öngörmektedir. Çoğu zaman, SDP partisi, Demokrat Parti, Vengerians Birlikleri Partisi, Ulusal Parti ve Büyük Romanya Partisi seçim barajını aşmaktadır. Ayrıca, ülke topraklarında çok sayıda çeşitli sanayi konseyleri ve sendikalar faaliyet göstermektedir. Ülkenin Anayasasına göre Romanya, yüksek mahkeme başkanlığında bağımsız bir yargıya sahiptir. Bugün iç politika, uyrukları, dinleri, siyasi eğilimleri ne olursa olsun, yalnızca vatandaşlara hak ve özgürlükler verilmesi ilkelerine dayanmaktadır. Herhangi bir nedenle ayrımcılık, yargı tarafından ciddi şekilde cezalandırılmaktadır.

Dış politika ilkeleri, temel demokratik normlara karşılık gelmektedir. Romanya, iyi komşuluk ilkelerini savunmakta ve uluslararası hukuk normlarına uymaktadır. Romanya ile Avrupa Birliği arasındaki Ortaklık Anlaşması 22 yıl önce imzalandığından, ülkenin tüm temel siyasi kararları tam olarak AB politikasına uygun olarak alınmaktadır. Ülkedeki ordunun bakımı GSYİH’nın yaklaşık %2,3’ünü oluşturmaktadır. Genel askerlik ise, 10 yıl önce kaldırılmıştır. Silahlı birliklerin sayısı 71 bin kişi civarındadır. Aynı zamanda en az 80.000 bin kişi yedekte bulunmaktadır. Silahlı kuvvetlerdekilerin çoğu kara kuvvetlerinin temsilcileridir. İkinci sırada hava kuvvetleri birlikleri ve üçüncü sırada deniz kuvvetleri vardır.

Şehirleri

Romanya 8 idari bölgede 41 eyalet ve 1 başkentten oluşmaktadır. Bununla birlikte ülkede 300 den fazla şehir bulunmaktadır. Romanya’nın Bölgeleri şu şekildedir;

  • Transilvanya, muhteşem tarihi atmosferi ve mistisizmi ile Romanya’nın en ünlü bölgesidir. Burası karanlık ormanların, karlı Karpat zirvelerinin, harika ortaçağ kalelerinin ve antik kentlerin bulunduğu bir alandır.
  • Banat, aynı adı taşıyan tarihi bölgenin bir parçası olan en batıdaki Romanya eyaletidir. Doğu kesiminde barok mimariye sahip güzel şehirler, şirin bir eyalet ve devasa ormanlar ile tanınmaktadır.
  • Oltenia veya Küçük Eflak, Romanya’nın güneybatısında etkileyici eski manastırları, mağaraları ve pitoresk dağlar boyunca tatil köyleri olan bir bölgedir.
  • Güney Bukovina – Romanya’nın kuzeydoğu kesiminde görülmeye değer tepelere sahiptir.
  • Maramures, Karpatlar topraklarında bulunan en kuzeydeki bölgedir. Geleneksel ahşap kiliseleri ve güzel dağ manzarasıyla tanınmaktadır.
  • Crisana, Romanya’nın kuzeybatısında Macaristan sınırı boyunca uzanan bir bölgedir. Çok sayıda tarihi mekanı ve harika ortaçağ mirası ile ünlüdür.
  • Dobruja, Karadeniz kıyılarını ve Tuna Deltasını içine alan tarihi bir bölgedir. Antik Yunan ve Roma şehirlerinin kalıntıları ve tatil köyleri ile tanınmaktadır.
  • Muntenia veya Great Wallachia, Bükreş şehri de dahil olmak üzere güney Romanya’da tarihi bir bölgedir.

Nüfusu

Romanya’nın 2020 nüfusu – 19.237.691 kişidir. Ayrıca bu rakam tüm gezegenin nüfusunun %0.25’ini kapsamaktadır. Ülke bu gösterge ile dünyada 61. sırada (Romanya’nın önünde Mali, Malavi’den sonra 62. sırada) bulunmaktadır. Ayrıca bu rakamın %55’i şehir sakinleridir.

Romanya 230.170 km²’lik bir alan üzerinde yer almaktadır. Yani 1 kilometrekareye 84 kişi düşmektedir. Romanya’da nüfusta bir düşüş vardır. Daha önce ki yıl bu rakam -126.969 kişi veya -%0.66 olarak saptanmıştır.

Romanya’da ikamet eden birinin ortalama yaşı 43’tür. Ülkeden son bir yılda 73.999 kişi göç etmiştir.

Ekonomisi

Tarım

Romanya, oldukça yüksek bir ekonomik gelişme düzeyine sahip endüstriyel bir tarım ülkesi olarak kabul edilmektedir. Nitelikli işgücünün sayısı her yıl artmaktadır. Avrupa Birliği’nin tüm ülkeleri arasında ülke, kişi başına düşen GSYİH rakamları Avrupa ortalamasına zar zor ulaşsa da 11. sırada yer almaktadır. Ayrıca satın alma gücü açısından Romanya 14. sırada yer almaktadır. Tarıma oldukça fazla önem verilmektedir. Bu durum 20 yıl önce %25’ten az olmasına rağmen, toplam ekonomik aktif nüfusun neredeyse %40’ını oluşturmaktadır. Ülkenin çok çeşitli topraklara ve iklim koşullarına sahip olması nedeniyle, çeşitlendirilmiş tarım iyi oluşturulmuştur.

Kışlık buğday, arpa ve mısır da dahil olmak üzere buğday ekimi, bunun öncü rolünü oynamaktadır. Bugüne kadar, ülkedeki tüm ekilebilir arazilerin çoğu sadece tahıl ürünleri ekimi için verilmiştir. Romanya, pancar ve ayçiçeği de dahil olmak üzere çeşitli endüstriyel mahsullerin yetiştirilmesine büyük önem verilmektedir. Ayrıca nehir bölgelerinde ve dağlık bölgelerin ovalarında bahçecilik ve bağcılığın gelişmesi için mükemmel koşullar yaratılmıştır. Endüstriyel olarak ise, sebze yetiştiriciliği de gelişmektedir. Ayrıca ülkede oldukça fazla sayıda büyükbaş hayvan yetiştirilmektedir. Bu sayede ülke iç talebin %70’ini kendi ürünleriyle sağlamaktadır. Güneyde domuz yetiştiriciliği daha yaygın iken, güneydoğuda koyun yetiştiriciliği baskındır. Ülkenin 1/5’i mera payına ayrılmıştır.

Sanayi

Ana sanayi madenciliktir. Ülke topraklarında önemli petrol ve doğal gaz rezervleri olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yatakların gelişimi çok aktif bir rol oynamaktadır. Ana petrol üretim istasyonları Karpat Dağları bölgesinde yer almaktadır. Ayrıca manganez cevherleri, kömür, gümüş, altın ve boksit de bulunmaktadır. Uzmanlar, Romanya’da sanayinin modern gelişiminde yabancı yatırımın büyük önem taşıdığını söylemektedir. Geçen yıl ülkeye doğrudan gelen yatırımların yaklaşık %45’i yabancılar tarafından oluşmaktadır. Ayrıca bu yatırım miktarı yaklaşık 9 milyar dolar olarak, tüm sektörlere dağılmaktadır.

Ülkede ki en büyük otomobil markaları General Motors, Deo, Renault’dur. Hisselerinin çoğu yabancıların elinde olan büyük metalurji tesisleri de bilinmektedir. İmalat sanayii de gıda, metalurji, giyim, tekstil ve hatta kimyasallar dahil olmak üzere yavaş yavaş gelişmektedir. Romanya’da Avrupa Birliği’ne katıldıktan sonra, ağır mühendislik, elektrik mühendisliği ve takım tezgahları alanlarından üretilen mal hacmi biraz azalmıştır. Bununla birlikte turizm ekonomik yapıda önemli bir rol oynamaktadır. Eşsiz doğası, dağ manzarası, zengin flora ve faunası, geniş bir sahil şeridinin varlığı, konforlu iklim koşulları nedeniyle, yabancı turistler ülkeyi ziyaret etmektedir. Neredeyse tüm yıl boyunca ülke turist kabul etmektedir. Ayrıca ülkede tedavi edici değeri olan birçok maden suyu, şifalı çamur ve göl bulunmaktadır.

Hizmet sektörü, ülkenin GSYİH’sine büyük katkı sağlamaktadır. Ayrıca çoğunlukla, bunun nedeni Romanya’nın büyük Avrupa otoyollarının kesişme noktasında yer almasıdır. Gelişmiş demiryolu, hava ve karayolu hattına sahiptir. Bugüne kadar, demiryollarının uzunluğu yaklaşık 12.000 km’dir. Bu duruma karayolunun payı 82.000 km’den fazladır. Karayollarının kalitesi düşük olmasına rağmen, gelişim aşamasındır. Ülke bütçesine büyük katkı sağlayan en büyük ulaşım merkezi Bükreş’tir. Buna ek olarak, ülke altı yüzden fazla kuru yük gemisini içeren gelişen bir deniz filosuna sahiptir. Romanya’nın ana limanı, ülkenin toplam dış ticaret cirosunun yaklaşık %60’ını getiren Köstence şehrinde bulunmaktadır.

Vatandaşların yaşam standardı, Avrupa Birliği ortalamasından önemli ölçüde düşüktür. Ancak, her yıl rakamlar iyi bir büyüme göstermektedir. Aynı zamanda, geçen yılın verilerine göre işsizlik oranları yaklaşık %7,5 azalmıştır. Bu rakam tüm AB ülkeleri ve tüm Avrupa bölgesi arasında en küçük olan rakamdır. Bununla birlikte istatistiklere göre, ülke nüfusu çok hızlı bir şekilde azalmaktadır. Bu da ülke ekonomisi üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olmamaktadır. Romanya’nın GSYİH’sı 162 milyar dolar, kişi başına düşen kazanç hasılası ise, yaklaşık 11.500 dolardır.

İklimi

Romanya karasal bir iklime sahiptir. Bu nedenle yaz aylarında ülke oldukça sıcak, kış aylarında ise soğuk ve çok fazla kar vardır. İlkbahar, Romanya’daki en kısa mevsimdir. Yaz yeterince erken gelmektedir. Bu nedenle de ülke sıcak ve güneşli hava ile karakterizedir. Ortalama olarak, güneş yazın yaklaşık 10 saat etkisini göstermektedir. Kışın ise güneşli gün iki ila üç saati geçmemektedir. Yıllık yağış 630 mm’den fazla düşmemektedir. Ayrıca Karadeniz kıyısında yılda yaklaşık 350 mm yağış düşmektedir. Yıllık ortalama sıcaklık 8 santigrat derece, güney bölgelerinde ise, 11 derecedir. Ağustos, Romanya’nın en sıcak ayı olarak kabul edilmektedir. Bu ayda ortalama sıcaklık 24 santigrat dereceye kadar yükselmektedir. Ülkede en soğuk ay Ocak olup, ortalama sıcaklığı sıfırın altında 6 derecedir.

Ülkedeki nem doğrudan mevsime bağlıdır. Bununla birlikte %60 ila %92 arasında değişmektedir. Maksimum nem göstergeleri Ocak ayında, minimum göstergeler ise, Ağustos ayında gözlenmektedir. Ülkede sonbahar çok kasvetlidir. Gökyüzü çoğu zaman yağmur bulutlarıyla kaplı olmaktadır. Bununla birlikte nüfuz eden güçlü rüzgarlar vardır. Eylül ayında hava sıcaklığı hala 25 dereceye ulaşabilmektedir. Ayrıca Ekim ayının başlamasıyla birlikte keskin bir şekilde düşmekte ve uzun yağışlı mevsim başlamaktadır. Zaten Ekim ayının sonunda, ülkenin bazı bölgelerinde kar yağışı meydana gelmektedir. Kasım ayında ise, ülkenin en güney bölgeleri hariç, kar neredeyse tüm bölgeyi kaplamaktadır. Sonbaharda ortalama sıcaklık 9-10 santigrat derecedir.

Romanya’da kış oldukça soğuk ve karlıdır. Bu nedenle 3 ay boyunca çok yağmur yağmaktadır. Ülkenin güney kıyısında, sıcaklık 2 santigrat derecedir. Ancak Karpat Dağları’nın bölgelerinde durum farklıdır. Bu bölge de kış ayları daha şiddetli geçmektedir. Sıcaklıkta sıfırın altında 25 dereceye kadar kısa süreli düşüşler vardır. Mart ayında hava koşulları kış havasından çok farklı değildir. Ayrıca sadece Nisan ayının ikinci haftasında bir ısınma kendini göstermektedir. Bazı bölgelerde sıcaklık 10 santigrat dereceye kadar çıkabilmektedir. Geceleri donlar hala mümkündür. İlkbaharın başında ve ortasında yağışlar mümkündür. Bununla birlikte Mayıs ayında yağışlar çok nadir gözlemlenmektedir. Sıcaklık ise, 16 dereceye kadar yükselmektedir. Ülkede ortalama yaz sıcaklığı 22 santigrat derece, hava çoğunlukla güneşli ve açıktır. Haziran sonunda kısa süreli yağışlar mümkün olabilmektedir.

Para birimi

Romen Leyi veya Romen Yeni Leyi, Romanya’nın ulusal para birimidir. Bir Romen leyi, 100 bani’ye bölünmektedir. Tarihsel olarak, Balkanlar’da ve Orta Çağ’da Romanya’da, önde gelen Avrupa ülkelerinin ducats, florins, zlotys ve diğer para birimleri kullanılmıştır. Ayrıca 17. yüzyılda Hollanda madeni parası da burada kullanılmıştır. Bir aslanı tasvir eden banknotlar kullanılmaktadır. Rumenler bunlara ley paraları demişlerdir. Daha sonra ise, bu isim ulusal para biriminin ismi olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Bulgar Levası ve Moldova Leyi benzer bir etimolojiye sahiptir. Mevcut para birimi, bir sonucu olarak eski eski Rumen leyinin yerini almışlardır. 1 Temmuz 2005’te bir mezhep gerçekleştirildiği reformlar yapılmıştır. Buna göre, Romen banknotları 1 banknot cinsinden dolaşıma sunulmuştur. 5, 10, 50, 100, 200 ve 500 lük banknotlarda basılmaktadır. Para kağıtları, suda batmayan ince bir polimerden yapılmıştır. Onlara geri dönerken kolayca kırışsalar da, bükülmeleri çok zordur.

Romen Leyi için ISO kodu 4217, resmi kısaltması RON’dur.

Konuşma dili

Ülkenin konuşma dili Rumencedir. Rumence Roman dillerine aittir. Ayrıca Romanya, Moldova ve Ukrayna’da yaklaşık 24 milyon konuşmacıya sahiptir. Romence, uzun zamandır diğer Roman dillerinde kaybolan isim halleri de dahil olmak üzere bir dizi Latince özelliğini korumaktadır. Rumence, komşu ülkelerin Slav dillerinin yanı sıra Fransızca, Eski Slavca, Almanca, Yunanca ve Türkçe’den ödünç alınan birçok kelime içermektedir.

Romen dilinin ilk yazılı anıtları XVI yüzyılda ortaya çıkmıştır. Ayrıca ağırlıklı olarak dini metinler ve diğer belgeleri içermektedir. Rumence’deki en eski metin 1521’e kadar uzanmaktadır. Bu yazıt, Campulung’dan boyar Nyaksu’dan Brasov belediye başkanına bir mektubu içermektedir. Mektup, 1859’a kadar Eflak ve Boğdan’da kullanılan Eski Slavca’ya benzer bir yazıyla yazılmıştır.

XVI yüzyılın sonundan Transilvanya’da Rumence yazmak için Latin alfabesinin Macarca özelliklere sahip bir çeşidi kullanılmıştır. Ayrıca XVIII yüzyılın sonunda İtalyan diline dayalı bir yazım sistemi kabul edilmiştir.

Kiril alfabesi, 1989 yılına kadar Moldova SSR’sinde kullanılmıştır. Daha sonra ise, yerini Latin alfabesinin Rumen versiyonu almıştır.

Romanya bayrağı

Romanya’nın modern bayrağı, 2:3 en boy oranına sahip dikdörtgen bir paneldir. Bayrak mavi, sarı, kırmızı renkleri kullanmaktadır. Çizgiler ise, dikeydir.

Mavi, sarı ve kırmızı renklerin ilk sözleri genellikle XVI yüzyıla atfedilmektedir. Başlangıçta mavi-sarı-kırmızı bayrak devrim sırasında ulusal birliğin sembolü olarak kullanılmıştır.

Bayrağın resmi olarak kabulü, bir devrimin gerçekleştiği 1848’de gerçekleşmiştir. Çizgilerin düzenlenmesi Fransa bayrağından ödünç alınmıştır. Ancak bazı vexillologlar Fransızların Rumen bayrağı kullanımı üzerindeki etkisini görmezden gelmişlerdir.

Armayı bayrağa iade etmek için tekrarlanan girişimler de olmuştur. Bu nedenle 2013’te armayı bayrağa iade etme sorunu gündeme gelmiştir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz
Captcha verification failed!
Captcha kullanıcı puanı başarısız oldu. lütfen bizimle iletişime geçin!

İLGİLİ İÇERİKLER

Amerika Birleşik Devletleri

Temel bilgiler Amerika Birleşik Devletleri, 48'i anakarada bulunan 50 ayrı eyaletten oluşmaktadır. Alaska, Kuzey Amerika'nın kuzeydoğusunda yer almaktadır. Ayrıca...

Katar

Temel bilgiler Dünyanın en zengin ülkelerinden biri olan Katar, Orta Doğu'da Basra Körfezi'nde yer almaktadır. Suudi Arabistan, Bahreyn ve...

Azerbaycan

Temel bilgiler Azerbaycan, eşsiz "önemli noktaları" ile ifade edilemez derecede görülmeye değer bir ülkedir. Mecazi olarak “ateşler ülkesi” olarak...

Bulgaristan

Temel bilgiler Bulgaristan, Güneydoğu Avrupa'da, Balkan Yarımadası'nın merkezinde bulunan bir ülkedir. Başkenti Sofya'dır. Keyifli doğası, harika bir Karadeniz iklimi...