Fruktoz nedir? Zararı varmıdır?

Fruktoz nedir?

Fruktoz, doğada bulunan en yaygın hızlı karbonhidrat türüdür. Günlük yaşamımızda tükettiğimiz meyve ve sebzelerde bulunmaktadır. Ayrıca portakal, muz, elma ve şeftalide yüksek oranda bulunmaktadır. Balın bileşiminde yaklaşık %80, şekerin bileşiminde ise yaklaşık %50 oranda bulunmaktadır.

Temel olarak, fruktoz normal şekere benzemektedir. Ancak daha düşük bir glisemik indekse sahiptir. Bu da insülin üretimini etkileme olasılığını azaltmaktadır. Bu nedenle fruktoz şeker hastaları için önerilmektedir. Ayrıca genellikle diyetetik gıda bölümlerinde bulunmaktadır.

Ancak fruktozu güvenli, saptanabilir bir şeker olarak düşünmek yanlış olacaktır. Tüketildiğinde kan şekerini daha yavaş yükseltse de, metabolik rahatsızlıklara yol açabilmektedir. İçeceklerde fruktoz şurubu kullanımının dünyadaki obezite salgınının nedenlerinden biri olduğuna inanılmaktadır.

Metabolizmayı nasıl etkilemektedir?

Basit bir ifadeyle, vücut fruktoz enerjisini mevcut metabolizma ihtiyaçları için kullanmaktadır. Ya da karaciğerde biriktirip yağ rezervlerine dönüştürebilmektedir. Bir kişi hareketsiz bir yaşam tarzı sürdürmekte ise, bu durum ile karşı karşıya kalacaktır. Bu nedenle tüketim miktarı önemli bir rol oynamaktadır.

Ayrıca araştırmalar, yüksek miktarda fruktoz yemenin tokluk mekanizmalarını etkilediğini göstermektedir. Özellikle, leptin ve ghrelin hormonlarının üretimi bozulmakta ve daha hızlı bir açlık başlangıcına neden olmaktadır.

Fruktozun karaciğere zararları

Bilim adamları, en yaygın şeker türlerinden biri olan fruktoz tarafından, alkol gibi karaciğer için toksik olabileceğine dair yeni kanıtlar bulmuşlardır.

Çoğu insan için fruktoz doğal haliyle, meyvelerde tüketmektedir. Bu durum herhangi bir zarar oluşturmamaktadır. Benzersiz bir özelliği, vücuda yavaş giren bu şekerin küçük bir miktarı ile başa çıkmakta sorun olmayan karaciğerde işlenmesidir. Örneğin bir elmayı ele alıcak olursak, çiğnemek uzun zaman almaktadır. Bu da bir elmadaki diyet lifinin bağırsaklarda işlenmesini yavaşlatmaktadır.

Ancak günümüzde üreticiler gıda ürünlerine giderek daha fazla konsantre fruktoz eklemektedir. Bunu yapmak için, orijinal besinlerini ve liflerini kaybettiği süreçte mısır, pancar ve şeker kamışından çıkarılmaktadır. Gün boyunca, emilimini yavaşlatan lifler olmadan yüksek dozlarda tüketimi, vücudumuzu adapte olmayan şeker miktarını işlemeye zorlamaktadır.

Eklenmiş şeker içeren hemen hemen tüm yiyecekler son derece yüksek fruktoz seviyelerine sahiptir. Hem standart tatlandırıcılar (mısır şurubu, sofra şekeri) hem de modaya uygun olanlar (organik şeker kamışı gibi) yarı fruktozdur. Bu tür fruktoz, büyük miktarlarda, özellikle sıvı halde ve aç karnına tüketmek karaciğere dayanılmaz bir yük vermektedir. Bu da kişinin kendi sağlığı için tehlike oluşturmaktadır.

Karaciğer hasarı yaklaşan bir halk sağlığı sorunudur. Uzun süredir doktorlar, alkoliklerde bu organın hayatı tehdit eden hastalıkları konusunda endişeliydi. Ancak 1980’den bu yana, alkolle ilgili olmayan bu sorun, insanların karşısına ilave şeker ile çıkmaktadır. Ayrıca trans yağlar şeklindeki fruktoz, iki yeni karaciğer hastalığını ortaya çıkarmıştır. Bunlar;

  • Alkolsüz yağlı karaciğer hastalığı: karaciğerde aşırı yağ birikintileri oluşumu;
  • Alkolsüz steatohepatit: karaciğer yağlanması, iltihaplanma ve “steatoz” (aslında karaciğerin yaralarını iyileştirmeye çalışırken bu organa giden kan akışını yavaş yavaş kesen yara izidir.).

Steatohepatit vakalarının yaklaşık dörtte biri, alkolsüz siroza ilerlemektedir. Bu hastalık bir karaciğer nakli gerektirmektedir. Hatta bazen naklin gerçekleşmemesi nedeni ile ölüme yol açabilmektedir.

1980’den beri alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı ve alkole bağlı olmayan steatohepatit insidansı hızla artmıştır. Alkolsüz steatohepatiti olan çoğu insanda ayrıca tip II diyabet vardır.

Karaciğer probleminiz olup olmadığını nasıl anlarsınız?

Sizin veya çocuklarınız için “şeker göbeği” veya aşırı karın yağı bulunması durumunda endişelenmeniz önemlidir. Beliniz kalçalarınızdan büyükse trigliserit kan testi yapılmalıdır.

Karaciğer, vücudun ihtiyaç duyduğu enerjiden daha fazla fruktoz işlemeye zorlandığında şeker göbeği oluşturmaktadır. Fazla tüketimi ise, karaciğerde parçalanmasına neden olmaktadır. Bazen bir kısmı kana atılan ve seçici olarak bel ve iç organlarda biriken yağ globüllerine (trigliseritlere) dönüşmektedir. Tıpkı içenlerin “bira göbeği” geliştirmesi gibi, fruktozu kötüye kullananlar da “şeker göbeği” geliştirmektedir.

Belinizin etrafındaki yağ hücreleri, vücudunuzun kimyasal dengesini bozan hormonal mesajlar göndermektedir. Bilim adamları şimdi bu hormonal dengesizliğin kalp hastalığı, felç, diyabet, kanser ve Alzheimer hastalığında nasıl rol oynadığını araştırmaktadırlar.

Fruktozun karaciğer üzerindeki etkilerine dair bilimsel kanıtlar nispeten yenidir. Ancak dünyanın en iyi üniversiteleri ve tıp merkezlerindeki en önemli araştırma hatlarından bir tanesidir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz
Captcha verification failed!
Captcha kullanıcı puanı başarısız oldu. lütfen bizimle iletişime geçin!

Benzer konular

Helva: Faydaları ve zararları nelerdir?

Helva, fındık ve şekerden yapılan bir tatlıdır. Helvanın en...

Zeytinyağı ve insan vücuduna faydaları

Zeytinyağının insan vücuduna faydaları nelerdir? Sızma Zeytinyağı, Akdeniz diyetinin temel...

Pomelo nedir?

Pomelo, portakal ve greyfurtun yakın akrabası olan yeşil bir...

Yağ nasıl seçilmelidir?

Hangi yağlar sağlıksızdır?  Hangileri sağlıklıdır? Hangi yağlar vücuda yarar sağlamaktadır....

Yeşil çayın faydaları ve zararları

Avrupa ülkelerinde en popüler çay türü siyahtır. Ancak az...